गर्भनिरोधक गोळ्या आणि महिलांचे मानसिक आरोग्य, खरंच धोका आहे का?

Birth control pills वापरणाऱ्या अनेक महिलांच्या मनात एक प्रश्न असतो या गोळ्यांचा मानसिक आरोग्यावर वाईट परिणाम होतो का?

Birth control pills and women’s mental health, is there really a risk : गर्भनिरोधक गोळ्या वापरणाऱ्या अनेक महिलांच्या मनात एक प्रश्न असतो या गोळ्यांचा मानसिक आरोग्यावर वाईट परिणाम होतो का? काही महिलांना मूड बदलणे, चिडचिड, चिंता किंवा नैराश्य जाणवते, तर काहींना कोणताही त्रास होत नाही. त्यामुळे याबाबतचे संशोधन अजूनही सुरू आहे.

काय सांगतात संशोधन?

काही मोठ्या अभ्यासांमध्ये असे आढळले की गर्भनिरोधक गोळ्या सुरू केल्यानंतर काही महिलांमध्ये डिप्रेशन किंवा चिंता वाढण्याची शक्यता दिसून आली. विशेषतः किशोरवयीन मुलींमध्ये हा धोका अधिक असल्याचे काही संशोधनातून समोर आले. मात्र, सर्वच अभ्यास एकसारखे निष्कर्ष देत नाहीत. काही संशोधनांमध्ये गोळ्या आणि मानसिक समस्यांमध्ये फारसा संबंध आढळला नाही. त्यामुळे डॉक्टरांचे म्हणणे आहे की प्रत्येक महिलेची शरीररचना आणि हार्मोनल प्रतिक्रिया वेगळी असते.

गोळ्यांचा मेंदूवर कसा परिणाम होऊ शकतो?

या गोळ्यांमध्ये कृत्रिम हार्मोन्स असतात. हे हार्मोन्स शरीरातील नैसर्गिक एस्ट्रोजेन आणि प्रोजेस्टेरॉनवर परिणाम करू शकतात. त्याचा प्रभाव मूड नियंत्रित करणाऱ्या मेंदूतील रसायनांवर, विशेषतः सेरोटोनिनवर, होऊ शकतो. त्यामुळे काही महिलांना चिंता, चिडचिड किंवा भावनिक बदल जाणवू शकतात.

कोणत्या महिलांनी जास्त काळजी घ्यावी?

ज्यांना आधी डिप्रेशन किंवा मानसिक ताणाचा इतिहास आहे, किशोरवयीन मुली, हार्मोनल बदलांबाबत संवेदनशील असलेल्या महिला, अशा महिलांनी गोळ्या सुरू केल्यानंतर काही महिने आपल्या मूड आणि मानसिक स्थितीकडे लक्ष द्यावे.

पिंपरी-चिंचवडच्या कुदळवाडीत पुन्हा बुलडोझर…! बेकायदेशीर प्रार्थनास्थळांवर महापालिका अन् पोलिसांची मोठी कारवाई

पण फायदेही आहेत तज्ज्ञ सांगतात की गर्भनिरोधक गोळ्यांचे फायदेही अनेक आहेत. या गोळ्या अनिच्छित गर्भधारणा टाळतात, जास्त रक्तस्राव कमी करू शकतात, एंडोमेट्रिओसिस आणि PMS सारख्या समस्यांमध्ये मदत करू शकतात, म्हणूनच अनेक महिलांसाठी या गोळ्या सुरक्षित आणि फायदेशीर ठरतात.

डॉक्टरांचा सल्ला का महत्त्वाचा?

जर गोळ्या घेतल्यानंतर सतत मूड बदल, चिंता किंवा नैराश्य जाणवत असेल, तर डॉक्टरांशी बोलणे गरजेचे आहे. कारण प्रत्येकासाठी एकच गर्भनिरोधक पद्धत योग्य असेलच असे नाही. आज हार्मोनल आणि नॉन-हार्मोनल असे अनेक पर्याय उपलब्ध आहेत — जसे की कंडोम, कॉपर-टी, हार्मोनल IUCD किंवा इतर पद्धती.

निष्कर्ष

गर्भनिरोधक गोळ्यांचा मानसिक आरोग्यावर काही महिलांमध्ये परिणाम होऊ शकतो, पण सर्वांनाच तो होतो असे नाही. त्यामुळे भीती न बाळगता स्वतःच्या शरीरातील बदल समजून घेणे आणि डॉक्टरांच्या मार्गदर्शनाखाली योग्य पर्याय निवडणे सर्वात महत्त्वाचे आहे.

संबंधित बातम्या